Doğrudan Replikasyon [Direct replication]

Tanım: “Doğrudan replikasyon” kavramının geniş çapta kabul edilen teknik bir anlamı bulunmaması ve de doğrudan replikasyon ile kavramsal replikasyon arasında net bir ayrım olmaması nedeniyle, bu konuda mutabakata katkı sağlayan bazı yaklaşımlar aşağıda sıralanmaktadır. Bir tekrarın “birebirliğine” odaklanmak yerine, replikasyon çalışması ile hedef çalışmanın arasındaki anlamlı farklılıkları ve bu farklılıkların bulguların güvenilirliği ve genellenebilirliği üzerindeki etkilerini tartışmak daha faydalıdır. Genel olarak, doğrudan replikasyon; orijinal çalışmanın yöntemlerini mümkün olduğunca sıkı sıkıya takip eden yeni bir veri toplama sürecini ifade eder. Yani, “orijinal bulguyu üreten gerekli unsurların aynısını yeniden üretmeyi amaçlayan” (Cruwell vd., 2019, s. 243) bir tekrarlama girişimidir. Doğrudan replikasyonun amacı; tip 1 hata ve/veya deneyci etkilerini belirlemek, aynı ya da daha iyi yöntemlerle bir etkinin tekrarlanabilirliğini belirlemek ya da etki büyüklüğüne dair daha kesin tahminler elde etmek olabilmektedir (Hüffmeier vd., 2016). Replikasyonun doğrudanlığı, belirli gözlemlerin (verinin) tekrar edilmesi ile genellenmiş etkilerin (olguların) gözlemlenmesi arasındaki bir süreklilik olarak ele alınabilir. Bir tekrar çalışmasının orijinal çalışmaya ne kadar yakın olduğu ise genellikle tartışma konusudur; aradaki farklılıklar çoğu zaman etkinin gizli düzenleyici değişkenleri (moderatörleri) olarak görülür. Ayrıca, çalışmanın teknik eşdeğerliliği (yani aynı materyallerin kullanılması) ile psikolojik eşdeğerliliği (yani aynı psikolojik koşulların yeniden yaratılması) arasındaki önem farkı üzerine tartışılabilir (Schwarz ve Strack, 2014). Örneğin, ABD Başkanı’na duyulan güvenle ilgili 2018 yılında yapılmış bir çalışmayı düşünelim. Teknik olarak eşdeğer bir replikasyon çalışması Trump’ı (2018’de başkandı) tekrar uyarıcı olarak kullanırken; 2023 yılında yürütülen psikolojik olarak eşdeğer bir çalışma Biden’ı (o dönemki başkan) kullanır.